Nowa opłata reprograficzna 2026: Wyzwania prawne i „godziwa rekompensata”.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego kontynuuje prace nad nowelizacją systemu opłat reprograficznych. Projekt zakłada objęcie nowoczesnej elektroniki nowymi daninami na rzecz twórców. Chociaż pierwotnie planowano, że nowa opłata reprograficzna 2026 zacznie obowiązywać od stycznia, to nowe regulacje nadal nie zostały uchwalone. Prace legislacyjne wciąż trwają ze względu na liczne kontrowersje prawne i ekonomiczne. Rozporządzenie w obecnym kształcie może spowodować wzrost cen elektroniki, a być może także niektórych usług. 

Co oznacza „godziwa rekompensata” w 2026 roku?

Unijne prawo wymaga, aby opłata stanowiła „godziwą rekompensatę” dla twórców za prywatne kopiowanie treści. Jednocześnie Trybunał Sprawiedliwości UE podkreśla, że jej wysokość musi być ściśle powiązana z realną szkodą poniesioną przez autora. Jeśli twórca otrzymał już wynagrodzenie w innej formie, np. z tytułu licencji streamingowych, naliczanie dodatkowej opłaty staje się bezpodstawne.

W 2024 roku wpływy z tytułu opłat reprograficznych w Polsce wyniosły około 35,8 mln zł. Projektodawca przewiduje, że rozszerzenie katalogu urządzeń pozwoli na wzrost tych kwot do poziomu 150–200 mln zł rocznie. Zmiana ta ma zbliżyć Polskę do standardów obowiązujących w Hiszpanii czy na Węgrzech.

Smartfony i laptopy: Nowe stawki opłat

Projekt wprowadza zaktualizowany katalog 19 kategorii urządzeń. Większość nowoczesnego sprzętu zostanie objęta ujednoliconą stawką.

Najważniejsze pozycje w nowym taryfikatorze to:

• Telefony komórkowe i tablety (powyżej 32 GB pamięci) – stawka 1%.
• Komputery przenośne i stacjonarne – stawka 1%.
• Telewizory oraz dekodery z funkcją nagrywania – stawka 1%.
• Dyski twarde (HDD i SSD) oraz karty pamięci – stawka 1%.

Konflikt z modelem streamingu i problem B2B

Eksperci prawni wskazują na ryzyko niezgodności projektu z Dyrektywą 2001/29/WE. Głównym problemem jest zmiana sposobu korzystania z kultury. Obecnie dominuje streaming, który nie polega na zwielokrotnianiu utworów na własny użytek. Zgodnie z opinią Rzecznika Generalnego TSUE, takie usługi nie powinny stanowić podstawy do naliczania opłaty reprograficznej.

Dodatkowo projekt nie odróżnia sprzedaży dla konsumentów od zakupów firmowych (B2B). Brak procedury pozwalającej na zwrot opłaty reprograficznej B2B jest uznawany za wadę legislacyjną. Firmy nabywające sprzęt do pracy nie powinny być obciążane daniną przeznaczoną dla użytkowników prywatnych.

Status prac legislacyjnych

Projekt rozporządzenia opublikowano w lipcu 2025 roku. Konsultacje publiczne zakończyły się we wrześniu 2025 roku. Dokument spotkał się z krytyką Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Rozwoju. Resorty te domagają się uwzględnienia nowych modeli konsumpcji treści cyfrowych. Ostateczny termin przyjęcia przepisów pozostaje obecnie nieznany. Wiadomo jednak, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowił przychylić się do uwag dotyczących zbyt krótkiego czasu na wdrożenie przepisów. W projekcie zostanie wprowadzona zmiana zapewniająca wejście w życie rozporządzenia po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Potrzebujesz profesjonalnej analizy wpływu nowych przepisów na Twój biznes? Skontaktuj się z naszymi doradcami, aby przygotować się na zmiany w 2026 roku.

➡️Zachęcamy do zapisania się  na nasz biuletyn 📩

📣W biuletynie KPM eksperci przedstawiają aktualności ze świata rynku mediów i podpowiadają jak przygotować się na zachodzące zmiany.