Prawo anty-pirackie w Polsce.
Prawo anty-pirackie w Polsce. Postępowania sądowe – cywilne i karne
Polskie prawo formalnie przewiduje mechanizmy umożliwiające ochronę treści audiowizualnych przed ich nielegalnym rozpowszechnianiem w Internecie. Do najważniejszych, ale nie jedynych (o czym w kolejnym wpisie), należą postępowania cywilne i karne, w ramach których możliwe jest dochodzenie zaniechania naruszeń oraz odszkodowania. W przypadku bezprawnego rozpowszechniania treści chronionych prawem autorskim mamy do czynienia zarówno z przestępstwem ściganym przez organy ścigania, jak i z naruszeniem dóbr majątkowych, które mogą być przedmiotem roszczeń cywilnych.
W praktyce jednak wykorzystania do walki z piractwem narzędzia jakim jest dochodzenie roszczeń w postępowaniu sądowym napotyka istotne trudności praktyczne. Jest to spowodowane zarówno skalą i tempem, w jakich działają serwisy pirackie, jak też sposobem ich działania. Przypomnijmy, chodzi o serwisy, które zostały zbudowane specjalnie w tym celu, aby w sposób zorganizowany korzystać z cudzych treści bez zezwolenia i bez wynagrodzenia dla osób posiadających prawa do tych treści. W wielu przypadkach są one zorganizowane tak, żeby ich identyfikacja była niemożliwa, albo przynajmniej bardzo utrudniona. Długotrwałość postępowań sądowych, trudności w identyfikacji sprawców, co jest konieczne, aby prowadzenie procesu przeciwko naruszycielowi było możliwe, a także międzynarodowy charakter wielu naruszeń sprawiają, że w przypadku zwalczania piractwa treści audiowizualnych, skuteczna ochrona praw do tych treści bywa ograniczona.
Polskie prawo przewiduje też możliwość zatrzymania nielegalnego działania w procedurze innej, niż skierowana bezpośrednio przeciwko sprawcy tego działania
Jest to możliwość żądania odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa na postawie art. 439 kodeksu cywilnego. Takie żądanie kierowane jest za pośrednictwem sądu cywilnego, nie bezpośrednio do naruszyciela, czyli w omawianym przypadku nie bezpośrednio do serwisu pirackiego, ale na przykład do dostawcy usług internetowych lub dostawcy usług hostingu, z których korzysta serwis piracki, aby dotrzeć z nielegalnie udostępnianymi treściami do swoich użytkowników. Żądanie takie może skierować do sądu „ten, komu wskutek zachowania się innej osoby (…) zagraża bezpośrednio szkoda”, czyli w omawianym przypadku uprawniony do treści, które są nielegalnie rozpowszechniane, np. twórca, producent, nadawca. Jednak takie żądanie także uruchamia postępowanie sądowe. Wprawdzie „odpada” tu problem identyfikacji sprawcy naruszenia, aby móc prowadzić przeciwko postępowanie sądowe zmierzające do zatrzymania nielegalnej dystrybucji, ale wracamy do problemu, jakim dla treści audiowizualnych jest czas, w którym nielegalne rozpowszechnianie zostanie zatrzymane. Postępowanie to, jak każde inne postępowanie sądowe, wymaga przeprowadzenia procedury dowodowej. Konieczne jest nie tylko wykazanie faktu naruszenia, ale także prawdopodobieństwa powstania znacznej szkody oraz bezprawności działania dostawcy usług internetowych, czyli wymagane jest, aby działaniu dostawcy usług, również mogła zostać przypisana obiektywna nieprawidłowość jego działań (bezprawność)[1]. Wobec powyższego, choć nie trzeba udowadniać winy dostawcy usług internetowych, czy hostingowych, ani winy potencjalnego naruszyciela i tak przepis ten nie zapewnia szybkiej i efektywnej ochrony.
Polski system prawny, instrumenty umożliwiające ochronę treści audiowizualnych i wyzwania– w odniesieniu do szybkości i skuteczności reakcji na naruszenia
W konsekwencji, chociaż polski system prawny oferuje instrumenty umożliwiające ochronę treści audiowizualnych w postaci postępowań przeciwko sprawcom naruszeń lub wobec dostawców usług internetowych o zatrzymanie naruszeń (art. 439 k.c.), ich stosowanie w praktyce bywa wyzwaniem – zwłaszcza w odniesieniu do szybkości i skuteczności reakcji na naruszenia. Problemem pozostaje szybka reakcja i zatrzymanie nielegalnej dystrybucji, zanim treść utraci swoją wartość rynkową. Tymczasem treści audiowizualne, takie jak transmisje wydarzeń sportowych na żywo, premiery filmowe, mają taki charakter, że szybko tracą wartość w czasie z powodu piractwa. Wyobraźmy sobie transmisję na żywo meczu piłki nożnej. Po zakończeniu meczu, jego wartość w postaci zainteresowania widzów spada, mówiąc oględnie, znacznie. Jeśli był on nielegalnie transmitowany, decyzja sądu o nakazaniu zaniechania tego naruszenia, może być wydana nawet lata później. Oczywiście można walczyć o odszkodowanie, co jak najbardziej ma sens, jeśli sprawca naruszenia ma majątek, z którego można wyegzekwować kwoty realnie pokrywające znaczne straty finansowe poniesione na skutek nielegalnej transmisji. Obserwowana dynamika naruszeń wskazuje na potrzebę dalszego doskonalenia rozwiązań prawnych, które umożliwiałyby skuteczniejsze i szybsze reagowanie na przypadki nielegalnego rozpowszechniania treści, zanim dojdzie do powstania nieodwracalnych szkód. Ochrona interesów właścicieli praw autorskich wymaga nie tylko możliwości dochodzenia roszczeń, ale także sprawnych, a przede wszystkim mechanizmów pozwalających na szybkie zatrzymanie nielegalnych transmisji treści audiowizualnych.
Prawo anty-pirackie w Polsce. Wkrótce przyjrzymy się bliżej także innym mechanizmom prawnym dostępnym w Polsce, z których można skorzystać, zanim sprawa trafi na drogę postępowania sądowego. Zaletą tych mechanizmów jest to, że dają one możliwość kierowania żądania zatrzymania nielegalnej dystrybucji treści audiowizualnych do dostawców usług internetowych, które są wykorzystywane przez pirackie serwisy.
[1] Tak też: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 25 listopada 2014 r., V ACa 637/14 oraz Ciszewski Jerzy (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. II; Opublikowano: LexisNexis 2014; Balwicka-Szczyrba Małgorzata (red.), Sylwestrzak Anna (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany. Opublikowano: LEX/el. 2023
👉Na czym polega zjawisko piractwa treści online, jakie są konsekwencje tego zjawiska i to nie tylko dla twórców i producentów treści, a także dlaczego walka z tym zjawiskiem jest ważna
Czytaj TUTAJ
➡️Zachęcamy do zapisania się na nasz biuletyn 📩
📣W biuletynie KPM eksperci przedstawiają aktualności ze świata rynku mediów i podpowiadają jak przygotować się na zachodzące zmiany.
